13 lutego 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał ważny wyrok w sprawie instytucji sankcji kredytu darmowego (SKD). Orzeczenie TSUE jest przełomowe dla potwierdzenia uprawnień konsumentów w walce z nieuczciwymi praktykami banków. Dlaczego sankcja kredytu darmowego i ten wyrok budzą takie zainteresowanie?
Co to jest Sankcja Kredytu Darmowego?
Sankcja kredytu darmowego to najprościej mówiąc, narzędzie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami banków, które może skutkować całkowitym zwolnieniem konsumenta z obowiązku zapłaty odsetek, prowizji oraz innych opłat związanych z kredytem.
Norma prawna powołująca do życia SKD znajduje się w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten zawiera odniesienia do obowiązków kredytodawcy, których nieprzestrzeganie grozi zastosowaniem sankcji.
Sankcja kredytu darmowego i postępowanie z nią związane szeroko opisałem na blogu w poniższym artykule. Zachęcam do zapoznania się z jego treścią.
Kontekst sprawy przed TSUE
Sprawa, w której zapadł głośny wyrok rozpatrywana była z inicjatywy Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy. Sąd w sprawie, której przedmiotem była sankcja kredytu darmowego, miał wątpliwości co do zgodności polskich przepisów z normami prawa unijnego. Wystąpił więc do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi o następującej treści:
- Czy błędne podanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) w umowie kredytowej stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego?
- Czy umowy kredytowe muszą jasno określać zasady zmiany opłat, aby spełniały wymogi unijne?
- Czy polskie przepisy dotyczące sankcji kredytu darmowego są zgodne z unijną zasadą proporcjonalności?
Sankcja Kredytu Darmowego – wyrok TSUE
Po dogłębnym zbadaniu sprawy Trybunał potwierdził, że sankcja kredytu darmowego i przepisy z nią związane są proporcjonalnym i legalnym środkiem oddziaływania na banki w kontekście prawa unijnego. W przypadku naruszenia konkretnych obowiązków informacyjnych, dopuszczalne jest pozbawienie banku opłat kredytowych nawet w całości.
W sprawie, w której wypowiadał się Trybunał bank podał błędne RRSO (Rzeczywista roczna stopa oprocentowania) i nie określił precyzyjnie kryteriów zmiany opłat. Z tego powodu konsument nie był w stanie przy podpisaniu umowy zrozumieć rzeczywistych konsekwencji wzięcia kredytu. Zdaniem Trybunału, zastosowanie sankcji będzie uzasadnione, jeśli powyższe uchybienia spowodowały negatywne skutki dla kredytobiorcy.
Aby poznać pełną treść wyroku TSUE można zapoznać się z linkiem tutaj.
Znaczenie wyroku dla prawa w Polsce
Wyrok z 13 lutego 2025 r. jest pierwszym wyrokiem, w którym TSUE potwierdził, że sankcja kredytu darmowego jest legalna z punktu widzenia dyrektyw europejskich.
Co więcej, TSUE stwierdza, że anulowanie wszystkich kosztów kredytu jest adekwatną karą dla banku nie wywiązującego się z obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Banki w postępowaniach o zastosowanie SKD wielokrotnie podnosiły, że taka ingerencja przez sąd w treść umowy kredytowej jest zbyt daleko idąca. Obecnie argument ten nie zadziała.
Ochrona konsumencka w zakresie umów kredytowych z bankami jest zatem znacznie poszerzona. Polskie sądy stosujące sankcje kredytu darmowego zyskały oparcie w orzecznictwie europejskim, którym jako członkowie Unii Europejskiej jesteśmy związani. Szanse na wygrywanie spraw o zastosowanie SKD wzrosły w wielu przypadkach.
W konsekwencji, po 13 lutego 2025 r. Sytuacja prawna kredytobiorców w sporach z bankami jest lepsza niż kiedykolwiek.
Podsumowanie
W związku z przełomowym wyrokiem TSUE, szansa na odzyskanie odsetek kredytowych w wyniku zastosowania SKD znacznie wzrosła.
Sankcja kredytu darmowego i pomoc konsumentom jest ważnym obszarem praktyki naszej kancelarii. Banki w Polsce przez lata były bezkarne narzucając konsumentom niekorzystne i niejasne warunki kredytów i pożyczek. Orzecznictwo sądowe jest dynamiczne i w końcu zaczyna zmieniać się na korzyść ochrony zwykłych ludzi.
W konkluzji, zapraszam do kontaktu, w celu sprawdzenia Twojej umowy kredytowej. Tysiące ludzi wygrało już spory z bankami, a teraz osób takich będzie jeszcze więcej. nie zadział

Paweł Szczepankiewicz
Jestem adwokatem wpisanym na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej od 2020 r.